SCG Experience Creative Living

เรือนศิลปิน วิทยาลัยดุริยางคศิลป์ มหาวิทยาลัยมหิดล

     ผมพาตัวเองออกเดินทางในวันที่ฟ้าสลัวจากเมฆฝนห่มคลุมกรุงเทพฯ ให้แสงแดดลดความจัดจ้าลงตามที่ฤดูฝนจะเป็นไป

     การเดินทางครั้งนี้ผมพาตัวเองมายังนครปฐม จังหวัดที่มีแม่น้ำไหลรินไปตามเส้นทางค้าขาย ผ่านไปยังเรือกสวนไร่นาในแบบที่ราบลุ่มภาคกลาง ริมน้ำเหล่านี้บรรจุเรื่องราวจากอดีตไว้เต็มเปี่ยม ความทรงจำเก่าในวัยเด็กถูกปลุกขึ้นมาให้นึกถึงเรือนแถวไม้ในอดีตที่ติดอยู่ความทรงจำของผม เรือนแถวเหล่านี้ส่วนใหญ่เป็นของชาวจีนที่ทำอาชีพค้าขายเป็นหลัก พื้นที่ส่วนชั้นล่างจะประกอบกิจการค้าขายต่าง ๆ ทั้งขายก๋วยเตี๋ยว ข้าวขาหมู ข้าวมันไก่ ส่วนชั้นบนจะถูกสงวนไว้เป็นที่พักอาศัยหลับนอน กิจกรรมที่เกิดขึ้นจะมีความคึกคักในช่วงกลางวันที่ชั้นล่างซึ่งไม่ร้อนเท่ากับชั้นบน ชั้นบนของเรือนแถวไม้จึงเป็นทั้งฉนวนในฤดูร้อน และเงียบเชียบเมื่อกลางคืนเดินทางมาถึง

     บ้านไม้ เรือนแถวไม้เหล่านี้เป็นภาพความทรงจำที่แสนดีจากวัยเด็ก ที่เมื่อเราหวนระลึกถึงมัน มันคือการสร้างความสุขขึ้นมาจากจินตนาการ ซึ่งในการสร้างสรรค์งานสถาปัตยกรรม มันเป็นอีก 1 ในวิธีการสร้างงานสถาปัตยกรรมที่ใช้เรื่องราวจากอดีตมาบอกกล่าวถึงสิ่งที่เคยรุ่งเรืองในอดีต ซึ่งก็คือ Postmodern architecture (สถาปัตยกรรมหลังสมัยใหม่ ) ในสายประวัติศาสตร์นิยม ที่ใช้วิธีการหยิบยืมของเก่าจากสถาปัตยกรรมในอดีตกาลมารังสรรค์ให้มีลมหายใจในบริบทร่วมสมัย เราจะพบสถาปนิกที่ทำงานสายนี้นำองค์ประกอบเหล่านี้มาประดับประดาในเปลือกภายนอกด้วยจุดประสงค์ที่ต่อต้าน modern architecture (สถาปัตยกรรมสมัยใหม่) ที่ดูเรียบเกลี้ยงจนพวกเขาลงความเห็นว่ามันน่าเบื่อยิ่งนัก ปรากฏการณ์เบื่อของใหม่ หวนถึงอดีตเหล่านี้ไม่ใช่เรื่องใหม่ในประวัติศาสตร์นัก แม้แต่ของไทยเองก็ตาม เมื่อราวปลายศตวรรษที่ผ่านมา ในสายย้อนไปหาอดีตใช้หลักการย้อนอดีตในช่วง ’กรุงรัตนโกสินทร์‘ ก็นำความคิดถึงเมื่อครั้งบ้านเมืองยังดี ซึ่งก็คือการโหยหาอดีตอันสวยงามของกรุงศรีอยุธยานั่นเอง

     กลวิธีนี้มันเริ่มต้นจากคำว่า ‘Nostalgia’ ที่แปลได้ว่า ‘คิดถึงบ้าน’

     เพียงแต่คราวนี้ ความคิดถึงอดีตถูกหวนกลับมาใช้ในการออกแบบเรือนแถวไม้ขนาดใหญ่สูงราว3ชั้น  'เรือนศิลปิน วิทยาลัยดุริยางคศิลป์ มหาวิทยาลัยมหิดล'  ออกแบบโดยต้นศิลป์ สตูดิโอ หากเริ่มต้นจากการเข้าไปยังมหาวิทยาลัยมหิดล ศาลายา จ.นครปฐมแล้ว ขอให้เดินถัดมาจากอาคารภูมิพลสังคีต ซึ่งเป็นที่ตั้งของวิทยาลัยดุริยางคศิลป์ในเฟสแรก ที่เป็นผลงานการออกแบบของต้นศิลป์ สตูดิโอด้วยเช่นกัน หากนึกถึงงานนี้ไม่ออก ขอให้ย้อนระลึกไปถึงภาพยนตร์ไทยเรื่อง ‘season change-เพราะอากาศเปลี่ยนแปลงบ่อย’ โลเกชั่นรักในวัยเรียนของภาพยนตร์เรื่องนี้เริ่มต้นที่เฟสแรกนี้เอง

ลานไม้สำหรับรองรับกิจกรรมต่าง ๆ ร่มเงาใต้ต้นไม้ตลอดวัน

     โปรแกรมของ เรือนศิลปิน ถูกออกแบบให้รองรับเหล่าศิลปินผู้มาฝึกซ้อมดนตรี และให้กิจกรรมพื้นที่ชั้นล่างเป็นส่วนค้าขาย ที่มีทั้งร้านกาแฟ ร้านขายเครื่องดนตรีไว้รองรับกับกิจกรรมเดิมในโครงการที่มีโรงเรียนสอนดนตรีอยู่ไม่ไกลนัก ตัวอาคารถูกแยกออกเป็นสองหลัง สองเรือน แต่เชื่อมกันด้วยชานไม้ล้อมรอบ ลานไม้เหล่านี้สามารถรองรับกิจกรรมที่หลากหลาย ทั้งค้าขายในชั้นล่าง หรือจะเป็นกิจกรรมเอนกประสงค์ต่าง ๆ พื้นที่ชั้นบนเป็นส่วนพักของเหล่านักดนตรีที่ต้องการพักจากกิจกรรมการอบรมดนตรี ซึ่งสถาปนิกออกแบบให้รองรับทั้งแบบพักส่วนตัว และแบบพักรวมคล้ายหอพัก

บันไดทางขึ้นสู่เรือนพักที่ชั้นสอง ออกแบบให้ดูโปร่งเรียบง่าย

หน้าต่างจากส่วนห้องพักที่ชั้น 2 และชั้นลอย

     จุดเด่นที่สะดุดตาของงานนี้คือการเลือกใช้ไม้เป็นวัสดุหลักในการออกแบบ ทั้งโครงสร้างเสา บันได พื้น และผนังแต่เมื่อลองพิศเข้าไปใกล้ ๆ จะพบเป็นเป็นไม้เก่าที่ล้วนมีร่องรอยเรื่องราวจากอดีต เราจะพบกรุ่นกลิ่นไม้เก่าร่องรอยของผิวที่มีตำหนิก่อเกิดความงามที่ผ่านคราบไคลของกาลเวลา รอยเสี้ยนไม้ รอยตะปูที่ถอนจากการใช้งานครั้งก่อน ชวนให้นึกถึงความงามแบบ ‘วาบิซาบิ’ การให้คุณค่าความงามของสิ่งที่ผ่านกาลเวลา ความเก่า ความคร่ำครึ คล้ายกับกลอนบทนี้

“กลิ่นของดอกเบญมาศ
มีอายุขัยในนารา
เหล่าพระพุทธะเก่า”

การระบายอากาศอย่างง่าย ๆ แต่ได้ผลดีด้วยเทคนิคซ้อนเกล็ดผนังไม้
แสงลมที่ลอดผ่านเกิดความงามง่าย ๆ

ตัวอาคารตั้งอยู่ริมน้ำ ล้อไปกับแนวคิดเรือนไม้ในอดีตที่มักตั้งอยู่ริมแม่น้ำลำคลอง
เพราะสะดวกต่อการค้าขายในอดีตที่เน้นการสัญจรทางน้ำ

     เรือนศิลปินไม้หลังนี้วางตัวมันเองอยู่ริมน้ำทั้งสองด้านในมหาวิทยาลัย บรรยากาศชวนให้นึกถึงเรือนแถวไม้ที่ดำเนินชีวิตการแลกเปลี่ยนค้าขายในอดีต ในขณะเดียวกันที่ผมทิ้งตัวเองอยู่ริมน้ำข้างเรือนพักศิลปินนี้ ผมหวนถวิลกลับไปคิดถึงเรือนริมน้ำในอดีต ชวนปรากฏภาพดั่งในเสภาขุนช้างขุนแผน

      ครานั้นนางพิมกับสายทอง      อยู่ในห้องปักสะดึงกรึงไหม

ตะวันชายบ่ายแสงอโณทัย             จะลงไปอาบน้ำด้วยทันที

พร้อมด้วยข้าไทอยู่ก่ายกอง            กับนางสายทองผู้เป็นพี่

ถึงท่าผลัดผ้าด้วยยินดี                  ลงน้ำแล้วก็สีซึ่งเหงื่อไคล………….